زمينه و هدف: الاستاز-1 پانکراس (EL-1) يک آنزيم پروتئاز اختصاصی انسانی است که توسط سلول­های آسينار پانکراس توليد مي­شود. اين آنزيم پايدار است و توسط تجويز درمانی آنزيم­های پانکراس تحت تاثير قرار نمي­گيرد و با تست­های عملکرد تحريک پانکراس ارتباط خوبی دارد. هدف از اجرای اين مطالعه بررسی غلظت الاستاز-1 پانکراس در مدفوع مبتلايان به فيبروز کيستيک CF)) همراه با نارسايی پانکراس با بيماران بدون نارسايی پانکراس و گروه شاهد مي­باشد.

مواد و روش کار: در يک مطالعه مورد/شاهدی، 49 نفر در سه گروه شاهد (30 بيمار) و CF بدون نارسايی پانکراس (8 بيمار) و CF با نارسايی پانکراس (11 بيمار) از مراجعان مرکز طبی کودکان تهران در سال 1384 مورد مطالعه قرار گرفتند. ابتلای به CF با استفاده از معيارهای بالينی و آزمايشگاهی (انجام حداقل دو بار تست غلظت کلريد عرق بالای 60 ميلی مول در ليتر) ثابت شده و وضعيت عملکرد پانکراس آنها نيز از نظر بالينی و آزمايشگاهی تعيين شده بود. سپس يک نمونه مدفوعی از بيماران مورد ارزيابی از نظر الاستاز-1 پانکراس مدفوعی و ترپيسين قرار گرفتند.

يافته­ها: ميانگين غلظت الاستاز-1 پانکراس مدفوعی بيماران در گروه مبتلايان به CF همراه با نارسايی پانکراس به ميزان معنی داری از دو گروه شاهد و مبتلايان به CF بدون نارسايی پانکراس پايين تر بود اما بين دو گروه شاهد و مبتلايان به CF بدون نارسايی پانکراس اختلاف معنی داری وجود نداشت. فراوانی کاهش تريپسين در گروه مبتلايان به CF با نارسايی پانکراس به ميزان معنی داری از گروه شاهد و مبتلايان به CF بدون نارسايی پانکراس بيشتر است (100% در برابر50% و 50/37%، 004/0=P). بدين ترتيب حساسيت اين آزمون 63/52% (با محدوده اطمينان 95% از 26/37% تا 52/67%)، ويژگی اين آزمون 100% (با محدوده اطمينان 95% از 12/74% تا 100%) و دقت اين آزمون 27/63% (با محدوده اطمينان 95% از 61/50% تا 32/74%) خواهد بود. حساسيت و دقت آزمون الاستاز-1 پانکراس مدفوعی به ميزان معنی داری از تريپسين مدفوعی بيشتر است. (001/0P<) اما ويژگی تريپسين از الاستاز-1 پانکراس مدفوعی به ميزان معنی دار بالاتر بود (005/0P<).نتيجه گيری و توصيه ­ها: غلظت الاستاز-1 پانکراس مدفوعی در گروه مبتلايان به CF همراه با نارسايی پانکراس به ميزان معنی داری از دو گروه شاهد و مبتلايان به CF بدون نارسايی پانکراس پايين تر است. حساسيت و دقت اين آزمون نسبت به تريپسين به ميزان معنی داری بالاتر است.